AlsahBlog / �iirler, �airler

“KAYIP �KL�MLER”DE H�SEY�N YURTTA�’IN ��R EVREN� / BAHR� KARADUMAN

28/10/2009 � Kategori: Kitap

“KAYIP �KL�MLER”DE HÜSEY�N YURTTA�’IN ��R EVREN�

Bahri KARADUMAN

“Günün birinde yol kenarlar�nda, toprak anam�z�n koyu ye�il saçlar�n� göremeyeceksiniz.” demi� Sait Faik Abas�yan�k. Usta ozan Hüseyin Yurtta� da o “günün biri” gelmeden son yap�t� Kay�p �klimler’le “körpe k�r çiçekleri”nin ç��l��n� sunuyor okura. Ya�mur çiseledi�inde topra��n toprak gibi kokmad��, böceklerin gün ��na kanat açmad��, “demirin pas�n�, bacan�n isini” ya�amak zorunda b�rak�ld��m�z güvenden uzak bu dünyada “çöle sür deveni ey bedevi / yak�nda o da kalmayacak!” diyecek denli k�rg�n, uyar�c�. “Ç��r�ndan ç�km�� ça� dönümlerinde” tarihinden çözülerek geçti�i co�rafyay�, toplumcu ozan kimli�iyle irdeliyor ve soruyor: “Bin bilinmeyen bulu�uyor tek problemde / ya daha ötesi, ya daha ötesi”

Kay�p �klimler(*), alt� bölümden olu�an bir yap�t: Sevdal� Ça�r�, Çocukça Sorular, Kay�p �klimler, Ta� Avlu Esintileri, �ç S�z�lar� ve Mavi Kan. �lk bölümde a�k ve özlem temalar�n� �iirle�tiriyor ozan. Bin bir ac�yla geçiyor zaman. Güz sinsice sokuluyor. Yapraklar dökülmekte. Oysa yürek genç, ya�lanm�yor; hâlâ titriyor. “Son kareye daha çok var.” Güne�ten kaç�rmal� sevgili gözlerini. Gölgeler s�çramamal� yüzüne. Kirpikleri uzanmal� ufuklara, “o günleri” an�msamal�, gülümsemeli. Mahzun yapraklar�n k�nas� bula�mal� ellerine. Demlenmeli ozan; toprak gibi iç çeke çeke. Oynanmayan, ya�anan sevdalarda savrulmal�. �iir k�ld�� a�k� söylenceye dönü�meli; çünkü dilin sürçmedi�i sözdür sevgi. Kumsala yürünmeli ak�amlarda. “Arkada hep bir deniz / hep bir deniz”

�kinci bölüm Çocukça Sorular’da siyasal ve toplumsal ele�tirilerini, “yorgun k�� güne�inin ��klar� alt�nda / içedönük, yal�n, tertemiz hüzünleri” dile getiriyor Yurtta�. O hâlâ eski evlerde, içinde “sevecen sözcüklerin bu�usu”yla eski kasabalarda, eski �ehirlerde, s�cak ak�am sofralar�ndad�r. Al��amam��t�r sonraki sokaklara, caddelere. Eski hüzünlerin bile arand�� günlerdedir �imdi. Karanl�k basm��t�r her yan�. Mara�, Çorum, Sivas ya�anm��t�r. Yeni zamanlar ça�da� mekânlarda cmuk cmuk öpülmü�tür insanlar. “Öç almak �iire s��ar m�?” diye dü�ünür. Yunus Emre nas�l en çok yi�it iken ölenlere üzülürse Hüseyin Yurtta� da çocuklar�n öldürülü�üne üzülür. Katlanamaz bu dünya gerçe�ine; dayanamaz bu kötülü�e. “Tabanca bomba sald�r� suikast / en çok da çocuklar öldürülüyor” diye evrensel ac�y� vurgular. Son soru kan�n� dondurur okurun: “Ölen çocuklar�n yerine mi do�urdun bizi anne?”

Ta� Avlu Esintileri, an�lar demetinden sunulan, geri gelmeyece�ini bildi�imiz o güzel günlerin ipek i�i gibi i�lendi�i �iirlerden olu�uyor. Bunlar s�ms�cak ili�kilerin, dupduru ya�am sevinçlerinin içe i�leyen �iirleri. Güz ya�murlar�n�n bol bol ya�d��, kuru ot, saman ve toprak kokular�n�n üzerimize sindi�i, ta�l�klarda türkülerin gezindi�i dönemdir o günler. “Kap� önünde teyzeler / kahve önünde amcalar” selams�z geçenin gölgesiz kald�� günler. Yoklu�un, yoksullu�un, hüznün payla��ld�� erdemli günler. Ozan�n dünyas� suyun dibindeki çak�l kadar par�lt�l�, ayd�nl�kt�r. Dupdurudur sevinçler. “Rüzgâr kar��lar seni / denize aç�lan sokakta / ince ince gülümser / gül oya pencereler”

�ç S�z�lar�’nda Üç Ege A��d� öne ç�k�yor. Cuma namaz�na inen yi�idin pusuya dü�ürülü�ü, Gediz boyunda Adil’in vurulu�u ve denizlerin yuttu�u Bal�kç� Musa’n�n yürek burkan ölümü, halk ezgileri gücünde yal�n, çarp�c�, etkili bir anlat�mla �iirle�iyor. Kele�o�lu Mustafa A��d�, Çanakkale üzerine yaz�lm�� en dokunakl� �iirlerden biri. �ehitli�i gezen torunun �ehit dedesine örselenmi�, incinmi� bir yürekle sesleni�i: “dedem benim / �ehidim, gencölenim / bilirim / ölümün ölümsüzlü�ündür / �imdi üzerinde nankör, unutkan gölgeler / utan�r�m ya�amaktan / yanar içim / kah�rla kavrulur bedenim”

Son bölüm Mavi Kan’da ç�kar ili�kilerinin her �eyin önüne geçti�i günümüzde, teknolojinin robotla�t�rd�� insan�n dram� vurgulan�yor. Son mektuplar� postac�lar tarihe ta��maktad�r. Defterler kapanm��t�r. Art�k “hokkalar hokkabazlar�n elinde”dir. “Bir tu�la / önünde dünya / iki sat�rl�k içtenlik mi ar�yorsun / bo�una!” der Yurtta�. Her yanda kimliksizlik, yaln�zl�k, “çete çet sanal sevgiler.”

“Fay k�r��, yakamoz par�lt�s�” tamlamalar�n� bir yana b�rak�rsak, dili özenle kullanan çok yetkin bir ozan Hüseyin Yurtta�. "tomuran sevinç, ya�mur geçi�i, tarazlanan saç, dü�lerin tülü, yal�ncak sevgi, koygun a��tlar, kayraklarda gün��” örneklerinde görüldü�ü gibi özel bir �iir dili var. Sözcükleri ve söz öbeklerini kullan�rken yaln�z anlam� de�il, sözlerin ça�r��m güçlerini ve ses özelliklerini de çok iyi de�erlendiriyor. Bu nedenle her okuyu�ta yeni anlam katmanlar�na ula��yor, dü�ünüyor ve “�iir en etkili sanat” diyorsunuz. Bilineni yineleyen bir ozan de�il Yurtta�. Dinamik bir öngörüsü var. Sanat�na sayg�l�. Tarih bilinciyle günü sorguluyor. San�r�m �iirin bireyi etkileyen yapt�r�m gücü olmal�, diye dü�ünüyor.

Çocuk, çocuklukta ya�ananlar, çocu�a bak��, halk�n günlük kayg�lar�, dostluk, payla��m çok önemli ozanda. �nsan olabilmenin temeli o ilk y�llar�m�zda olu�uyor. Ya�am ve ülke gerçeklerine bir çocuk içtenli�iyle bakabilmek, içimizdeki çocu�u yitirmemekle ve halktan kopmamakla olas�. Hüseyin Yurtta�, bu dü�ünceyle birçok �iirinde, yeti�me y�llar�nda özümsedi�i halk deyimlerinden, Halk edebiyat�ndan ve Tasavvuf �iirinden yararlan�yor. “K�s�r kas�klarda s�z� / soy soylamad� / boy boylamad� / türler tükendi / �ss�zl��a büründü avlaklar” , “defterler dürülür hesap görülür”, “ta� duvar�n önünde / siyah-beyaz çocuklar / gözlerinde gölge / ne h�rka / ne lokma” v.b dizeler, bu etkilerin izlerini ta��yor.

Söz ve anlam sanatlar�n� da ba�ar�yla kullan�yor Yurtta�. “Suyun �s�n�yor insan�m / �s�n�yor suyun” tevriye’nin; “özlerim, gitme / gidi�in gözya��” sehl-i mümteni’nin; “ça�dan ça�a yürüdük / ine bine, ine bine” tezat’�n; “ay k�zlar / ayk�r� k�zlar / ne h�d�r ne ilyas / gelince h�drellez bir ba�ka ye�erir / çitlembi�in dallar�” telmih’in, “tütmüyor tütünüm” aliterasyon ve asonans’�n güzel örnekleri. Do�ald�r ki ozan bunlar� sanat olsun diye �iirine katmam��; ama bu söyleyi�lerin �iirine güç verdi�i de yads�n�lmaz bir gerçek.

Sözün özü, Kay�p �klimler, her �iir sevdal�s�n�n kitapl��nda bulunmas� gereken, önemli bir yap�t. Ozan, ustal�k sorumlulu�unun bilinciyle toplumsal� bireyselle iç içe veren, ele�tiri yönü a��r basan, “iletisi” olan bu kitab�yla “�iir, her zaman �iir” diyor. Son söz yine Yurtta�’�n: “Kendi masal�n� yaz�p oynayan / acemi oyuncu / dünya seni bekliyor / aç kap�n� / kap�n�n önünde gün��

(*) Kay�p �klimler, Sel Yay�nc�l�k, Aral�k 2007, �stanbul

Çizgi-yorum – Semih Poroy	Sayfa:2

Soru�turma: Edebiyat Cephesinden Ergenekon Davas� ve Askeri Darbe Giri�imleri – Tahsin Yücel, Leylâ Erbil, Özdemir �nce,Ataol Behramo�lu, Sennur Sezer, Sabit Kemal Bay�ld�ran, Nihat Behram, Erendiz Atasü, Roni Margulies, Ahmet Ümit	Sayfa:3
Türkiye’de modernle�menin öncüsü ayd�nlar ve edebiyatç�lard�r. Tanzimat’tan bu yana ayd�nlar toplumsal dönü�ümün, anayasa yap�mlar�n�n ba��n� çeken ana unsurdur. Yak�n dönemde de bu böyledir. O nedenle de ayd�nlarla ordunun ili�kisi her zaman çetrefil ve yo�un olmu�tur. �imdi bu uzun öyküde yeni bir dönmece tan�k oluyoruz. Ayd�nlar ve edebiyatç�lar bugünkü toplumsal ve siyasal evrede ya�anan bunca geli�meye nas�l bak�yor? Temel sorumuz bu. Söz konusu bak��n orduyla, demokrasiyle, toplumsal dönü�ümün di�er dinamikleriyle ili�kisi nedir? Bu konuda ne dü�ünüyor yazarlar ve �airler?Tarihsel rolü olan ayd�nlar�n bir tarih dönemecinde tavr� nedir?Sorular�m�z�, askeri darbeleri ya�am��, bugünkü geli�meleri (Ergenekon Davas�, askeri darbe haz�rl�� iddialar�...) yak�ndan izledi�ini bildi�imiz yazar ve �airlere yönelttik. • Türkiye’nin yak�n dönemine askeri darbeler damgas�n� vurdu. O süreçleri ya�am�� biri olarak, sizin için askeri darbe ne demektir? • Ergenekon iddianameleri, davalar�, tutuklamalar�yla birlikte yeniden ve s�k s�k askeri darbe kalk��malar� veya o anlama gelebilecek giri�imler gündeme geliyor. Ergenekon Davas�, size göre nedir? Türkiye’nin “kurtulu�u” askeri darbe veya giri�imlerle mümkün olabilir mi? • ‘Koruyuculardan bizi kim koruyacak?’, siyasetin ve felsefenin ba�tan beri sordu�u bir soru. Bu amaçla �imdi devreye yarg� girmi� görünüyor. Yarg� veya askeri darbe seçimin seçene�i olabilir mi? • Türkiye’de ayd�nlarla askeriyenin tarihsel bir ittifak� var. Bu durum 12 Mart, 12 Eylül gibi dönemeçlerde k�r�ld�. 28 �ubat’tan sonraysa baz� ayd�n ve sol çevreler askerin giri�imlerine destek vermeye ba�lad�. Böyle bir ittifak�n olu�tu�unu dü�ünüyor musunuz, olmal� m�?

Ölü Çocuklara Ninni (�iir) – Sait Maden	Sayfa:17

Geçiyoruz Yaral� Bir Zamandan (Kemal Özer ile Söyle�i) – Feridun Andaç	Sayfa:18
Elimde, yang�ndan kurtar�lm�� bir kitap gibi duran Temmuz �çin Yaral� Semah üzerine Kemal Özer ile konu�tuk. Sonra söz dönüp dola��p bizim yar�m kalan söyle�imize gelmi�ti. Dünya Kitaplar�’nda “Yeryüzünün Dilleri” dizisi için bir söyle�i kitab� yapmaya ba�lam��t�k. Ama yar�m kald�. Devam edip kotarmaya söz vermi�tik o gün, olmad�.Burada okuyaca��n�z söyle�i bunun ilk bölümünü olu�turmaktad�r.Görülece�i üzre, “1950 Ku�a��”n� konu�maya yeni ba�lam��t�k. Onun ku�a��na tan�kl��n� önemsiyordum. Kendisi yazd� da baz�lar�n�. Gene de, bu sözlerini kayda geçti�imize göre, sakl� kals�n istemedim, onun an�s�na ve her zaman dostlu�unu hat�rlayarak, bir dönem yönetti�i Varl�k’ta okura ula�mas�n� istedim.

Bir �iir Emekçisi: Kemal Özer – Mustafa �erif Onaran	Sayfa:24
Kemal Özer “�kinci Yeni” anlay��ndan gelen, seksenli y�llarda “Yeni Toplumcular”a kat�larak �iirini de�i�tiren bir ozand�. Ama “�kinci Yeni”deki �iirsel yükü yads�mad�.

Günler de Geçer, �nsanlar da... – Haydar Ergülen	Sayfa:27
Eski adam, yeni adam, klasik adam, modern adam, 70’lerin adam�, 80’lerin de adam�, postmodern adam. Herhalde en çok bu sonuncusunu benim kendisi için söyledi�ime �a��yordur �imdi Süha Tu�tepe. Ayn� ya�tay�z, 1956 do�umlulardan, ama onun benden hep daha büyük, daha eski, daha çok oldu�unu dü�ündüm.

Babam Ad�mlar�na Tutunarak Yürürdü (�iir) – Hasan Öztoprak	Sayfa:33

Cihangir Sokaklar�nda “Gizli A�k Bu” Rehberli�inde �ki Gezgin – Nalan Barbaroso�lu	Sayfa:34
Özen Yula’n�n son kitab� üzerine bir fotoraman…

Bahçe Konu�mas� (Öykü) – Barlas Özar�kça	Sayfa:38

Benim Klasiklerim – Ahmet Önel	Sayfa:43
“Benim Klasiklerim” kö�esinde yer alan metinlerin, adlar�n�n ötesinde klasik yap�tlarla bir ortakl�� yok bu nedenle. Ne ki, yaz�n�n disiplini ve yarat�n�n s�n�r tan�mazl��yla harmanlad��m bu metinler, okur olman�n da ötesinde, yazar kimli�ini k��k�rtmaya fazlas�yla uygun.

�iirler (�iir) – Orhan Alkaya	Sayfa:45

‘Kentteyaz’ – Hasan Bülent Kahraman	Sayfa:46
Cevat �akir genç ya��nda yurtd��na gitmi�, evlenmi�, a�a�� yukar� 15 y�l oralarda bohem, daha do�rusu avare ya�am�� bir adam. Dönüyor, ailenin Afyon’da bir çiftli�i var. Orada babas�n� öldürüyor. Türk edebiyat�n�n tek gerçek tragedya kahraman� bu i�i nas�l yapt�?

Anlat� H�z� ya da Entelektüel Anlat�y� m� Savunuyorum? – Mehmet Rifat	Sayfa:54
Anlat�n�n ritmi, temposu, anlat�lan serüvenin toplam zaman�na göre, metnin yaz�lmas� s�ras�nda, kimi kez yava�lar, hatta baz� durumlarda serüven zaman�n� bire bir yans�t�r duruma gelir; kimi kez de metnin temposu iyice h�zlan�r, serüven zaman� iyice indirgenir, daralt�l�r. �öyle de diyebiliriz: Ayr�nt�l� i�lenen sahneler arac�l��yla serüven zaman�n�n süresine az çok yakla��l�rken (bu durumda anlat� h�z� serüven zaman�na yakla�acak biçimde yava�lat�lm�� olur), k�sa k�sa ça�r��mlar�n yer ald�� tümce parçac�klar�yla da serüven zaman�n�n üzerinden “h�zla kay�l�r” (bu durumda anlat�n�n h�z� serüven zaman�n� iyice indirgeyecek bir orana ula��r).

Yalanc�n�n Yalanc�s� – Vedat Türkali	Sayfa:58
Gerçek devrimci yazarl�k, ac�larla dolu bir tarih a�amas�ndan, salt kahramanl�klar� kutsayan “tören-�ölen” yap�tlar� üretmek de�ildir. Roman kahramanlar�n� “örnek olumlu ki�iler” olarak çizmek diye sanatsal bir kural da yoktur. Sol ad�na o yolda, Stalinci �danof esteti�i y�llar�nda o kadar ilkel �eyler üretilmi�tir ki, o “devrimci tutum(!)” biraz geli�mi� zevki olanlarda yerinde tepki uyand�r�r. Olumluyu olumsuzlarla yans�tmak, yerinde, s�ras�nda daha etkili olabilir.

Aldous Huxley – Burcu Ba�ar	Sayfa:64
Ölüm yata��nda konu�amayan Huxley yaz�l� olarak e�inden kendisine 100 mg LSD enjekte etmesini istedi. Kar�s�, Huxley’in dedi�ini yapt� ve birkaç saat sonra Huxley gülümseyerek ve uçarak bu dünyay� terk etti. �ronik bir �ekilde ölümü iki haberle gölgelendi. Ayn� gün Amerika John Kennedy’ye suikast haberiyle sars�ld�. Daha gün bitmeden �rlandal� ünlü yazar C. S. Lewis’in ölümü edebiyat dünyas�na bir bomba gibi dü�tü.

Ta�radan Peygamberli�e: Macaristan’da Bir Milli �airin Ortaya Ç�k�� – Péter Dávidházi	Sayfa:70
Illyés 1931 tarihli “Peygamber” adl� �iirini Paris’ten ülkesine döndükten be� y�l sonra yazm��t�r ama �iir Rácegrespuszta’daki o küçük okuldan kalan an�lar�yla bezelidir; deneyimlerini, �lyas Peygamber’in �ncil’deki rolünü, entelektüelin örne�i olarak tan�mas� ve kabul etmesini sa�layacak �ekilde hat�rlar ve yeniden yorumlar. �iirsel anlat�y� otobiyografikmi� gibi de�erlendirmek hem eskide kalm�� hem de yan�lt�c� bir yöntem olabilir ama bu durumda bunu yapmak yararl�d�r; çünkü �iirin çe�itli elyazmas� taslaklar�5 birlikte de�erlendirildi�inde, okulun bahçesinde tekrar tekrar ya�anan baz� �eyleri do�ru aktarmaktad�r.

Not Defteri – Hüseyin Yurtta�	Sayfa:76
R�fat Ilgaz, 2 Temmuz 1993’teki olaylar�n hemen ertesinde, 7 Temmuz 1993”te aram�zdan ayr�lm��t�. Bunda, olayla ilgili üzüntüsünün hiç mi pay� yoktur? Bence vard�r ve bu mutlak ölçüsündedir. Aziz Nesin’i pek sevmedi�ini, zaman zaman çeki�tirdi�ini bilseniz de, onun toplumsal duyarl�l�� yüksek, sorumlulu�unu hep yüre�inde ta��yan has bir ayd�n oldu�unu ak�ldan ç�karmaman�z gerekir.

Rimbaud’larla Kucakla�ma Vakti – küçük �skender	Sayfa:79
Bu ayki de�erlendirmede ürünlerini basamayaca��m�z arkada�lar�n isimlerini yazmayaca��m; hani giderayak ‘son laf� da bana soktu’ gibi bir hava olmas�n. Önerim �udur ki, e�er bu Varl�k gençlere yönelik bu kö�eyi sürdürecekse; sizler de, yollad�� ürünler yay�mlanmayan ya da ismi zikredilememi� tüm arkada�lar bilgisayar�n ba��na geçin ve ürünlerinizi yeniden ama “YEN� �MZALAR” rumuzuyla yollay�n. Böylelikle çal��malar�n�z dergi emekçilerince atlanmam�� olur. Az okuyorsunuz, bunu biliyoruz; ricam �udur ki lütfen daha fazla okuyun. Bir �ekilde bir araya gelip aran�zda konu�un, tart��n; birlikte vakit geçirmeyi, dostluk kurmay� deneyin. Faydas� vard�r. �iir / Öykü etkinliklerine mutlaka kat�l�n; ba�ka �ehirlere gidin. Ba�ka a�klara, ba�ka hayatlara kalk��n. Andre Aciman’�n roman�nda kahraman�na söyletti�i gibi: ‘Hiç denememektense, deneyip de yapamamak’; bu sözün büyüsü içinizdeki korkuyu yenmenizde etkili olacakt�r. Yüzmeyi ö�renmek için suya girmek �art.

Mektup (Öykü) – Sedat Kaygalak	Sayfa:80

Su ve Anne (�iir) – Süveyda Sezgin	Sayfa:83

�iir de En Nihayetinde Bir Elmad�r (�iir) – Galip Ferhat Akbal	Sayfa:84

Solucan (�iir) – Ahmet Bar�� Ay	Sayfa:84

Fragman (�iir) – Burak Salt�k	Sayfa:84

Edebiyat Komiseri – Krimonolog Dr. Kemal �ahingözlü	Sayfa:85
Erdal Öz’ün öyküsündeki çocu�un ad� yoktu. Yaln�zca ‘çocuk’tu. Ahmet Altan’�n yaz�s�nda ise çocu�un ad� var, üstelik, Roman vatanda�lar�m�z�n koydu�u adlardan biri: Kibo�! Zaten yaz�n�n ad� da bu! Gençli�imde Erdal Öz’ün öyküsünden etkilenmi�tim. Ahmet Altan’�n yaz�s�n� da be�enerek okudum. Ama ben olsayd�m, t�pk� Erdal Öz gibi davran�r, çocu�a ad koymazd�m. Çocuk demek yeterdi.

A�USTOS 2009 - K�TAP EK�

Asl� Erdo�an ile Söyle�i ASLI ULU�AH�N 1

Kay�p �klimler BAHR� KARADUMAN 3

Hande Altayl� ile Söyle�i MÜGE KARAHAN 4

�slam’�n Zihin Tarihi EMRAH PELVANO�LU 6

Çiy Dü�tü Gül Ü�üdü AYSEL SA�IR 7

Bunlar� Dü�ün AYÇA KAYA 8

Hakan Ergül ile Söyle�i SEDAT DEM�R 10

Tozlu Raf DEN�Z DURUKAN 12

Günü Gününe �iir Günlü�ü GÜLTEK�N EMRE 13

Yeni Yay�nlar REYHAN KOÇY��T 15

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0) Yorum yaz!

Aynal� D��ler �ar��s� / Sevda Zeynep Karada�

19/3/2009 � Kategori: Kitap

Sevda Zeynep KARADA�

20 Haziran 1970 do�umlu. �lk orta ve lise ö�renimini Anadolu'nun farkl� kentlerinde, yüksek ö�renimini Karadeniz Teknik Üniversitesi ve Eski�ehir Üniversitesinde tamamlad�.

�lk �iiri 2006 da Bireylikler dergisinde yay�nland�.

Di�er �iirleri; Taflan, K�y�, Kar Sanat, Yaz�l�kaya, Ça�da� Günce, Denizsuyukasesi, �iiri Özlüyorum, Koridor, Alaz dergilerinde, kitap tan�t�m yaz�lar�; Cumhuriyet Kitap ve Radikal Kitap ekinde yer ald�.

2008 Arkada� Z. ÖZGER �iir ödülleri kapsam�nda seçici kurul taraf�ndan ad�n�n an�lmas�na karar verildi.

Halen resmi bir sa�l�k kurulu�unun biyokimya bölümünde görev yapmaktad�r.

Aynal� Dü�ler Çar��s�/ Sevda Zeynep Karada�/ Hayal Yay�nlar�/ 94 s.

'Ovmakla silemezsin koynumdaki yaz�y�/ k�rk kilit vurulmu� k�rklar kap�s�ndan döndüm/ her harfi ç�kart�p koydum sofrana misafir/ al onlardan bir masal yaz/ bir tas �araba de�i� gözlerimin naz�n� / belki yeni ba�tan ya�an�r Midyat'ta ay�p bir a�k/ sedef kakmal� kalpler çekilir kar��l�ks�z /hiç sebep yokken durup aynaya bak�l�r belki/ -oraday�z- d��m�z rahatlan�r.' Sevda Zeynep Karada�, 'Aynal� Dü�ler Çar��s�'yla okuyucuyla bulu�uyor. (CK 05.02.2009)

Aç�klama ;

ovmakla silemezsin koynumdaki yaz�y�
k�rk kilit vurulmu� k�rklar kap�s�ndan döndüm
her harfi ç�kart�p koydum sofrana misafir
al onlardan bana bir masal yaz
bir tas �araba de�i� gözlerimin naz�n�
belki yeni ba�tan ya�an�r midyat’ta ay�p bir a�k
sedef kakmal� kalpler çekilir kar��l�ks�z
hiç sebep yokken durup aynaya bak�l�r belki
-orday�z- d��m�z rahatlan�r

�çindekiler

ya�murdu yank�s�yd� eski bir eylülün

sesinde bölünüp suyunda azald��m

yaral� göz / 7

kar davas� /15

k�r�k ney / 18

dü� name / 20

gülnar /24

:dipsiz not /27

tek nüsha / 30

husumet/ 33

Hüznüyusuf / 34

adak /37

�iir / 43

telvin / 44

hercai / 46

iki zehir aras� / 48

delik�z a��d� / 50

can yam�� / 52

kaç üzüm tanesi kadar ya�an�rd� ömür

kaç sar� yoldu yasakland� yine ayna k�r��

da�bozumundan evvel

dün ortas� / 57

kuytu /60

nar�ndan ayr� tane / 62

dü� kapam / 64

tuhaf haller / 68

rama / 70

akasya ritmi / 72

temmuz ihtimali /74

misafir /76

kalbe son ö�üt / 78

bahane /81 Laçin /82

ay ve nar /84

bir ka��k deniz / 86

failim a�k / 89

camdan masal / 90

ya�mur / 93

Aynal� Dü�ler Çar��s�

Sevda Zeynep KARADA�

Hayal Yay�nlar�

kaç üzüm tanesi kadar ya�an�rd� ömür

kaç sar� yolda yasakland� yine ayna k�r��

da�bozumundan evvel

Hayat dedi�imiz nedir ki? Bir nedenle do�up içine dü�tü�ümüz karma�a. Sevmektir hayat, sevilmektir. Bir yandan dü�e durmak, di�er yandan ac�lar biriktirmektir. Umut etmek, çok uzaklarda olsa da mutluluklar� beklemektir. Asl�nda hepimizin bildi�i, ama ad�n� bir türlü koyamad��m�z ve belli bir tan�ma s��d�ramad��m�z, de�i�ken bir süreçtir. Bir somun ekmektir bazen, u�runa türlü bir mücadeleler verilen. Bir çocu�un yüzündeki gülümseme, bir çiçe�in açmas�, ya da bir kelebe�in kozas�ndan ç�kmas�d�r. “k�sa bir öyküdür hayat/u�runa upuzun ac�lar çekti�imiz/ k�sa bir türküdür/bir kez daha söylemek için delirdi�imiz”. Ac�lar ve mutluluklar�n birbirlerini besleyerek biriktirilen öyküler toplam�d�r. Y�lmaz Odaba��’ n�n da söyledi�i gibi “u�runa upuzun ac�lar çekilen k�sa bir türküdür”. Sevda Zeynep Karada�’da çocuk ya�ta bir ba��na erken dü�tü�ü bu karma�ada, ya�ad�klar�ndan ve ya�an�lanlardan biriktirdiklerini ilk �iir kitab� olan “AYNALI DÜ�LER ÇAR�ISI”n da toplay�p okuyucularla bulu�turmu�tur.

hayat dedi�in ikircikli tav�rm�� ne tuhaf/ölümden öte köymü� mühür bozulsun/belki bir �iir daha ü�ür da��l�p tutu�mu� mevsiminden/eski kitaplar aras�nda tütsüdür belki rengini böyle dü�ürür gül

Çocuklu�undan itibaren ya�ad�� ac�lar ikircikli yapm��t�r onu. Erken dü�tü�ü ya�am karma�as�n�n içinde sevgisiz kalm�� bir çocuk, her ö�ün sevgiye muhtaç. Ayn� saat dilimi içinde ya�an�lan ve bir zaman sonra sona eren, de�i�ik anlamlardan olu�an halklar toplulu�udur. Yani k�s�r bir döngü olan ya�ad�klar�m�z ve hayat�n, bir yan�ndan tutunup dimdik yan yana olmak ister Sevda Zeynep Karada�. Her ne kadar iç burukluklar�n� �iirleriyle d��a vursa da.

Gerçek ve dü�lerin iç içe geçti�i �iirlerinde, duygular�n� hiç ü�enmeden s�k s�k temize çekiyor. Anne kuca��ndan erken dü�ü�ü onu erken olgunla�t�rsa da, ya�ayamad�� anne s�cakl�� ve çocuklu�una olan özlemini, “anneme söyleyemediklerim” ve devam� “okunmu� hayatlar al�yorum seni an�msad�kça/geli�igüzel raflara diziyorum/en üstte anas� gorki’nin yan�nda benimkisi” dizleriyle insan�n kalbini buran imgelerle duyumsat�yor okuyucusuna.

Yine çocuk yan�n� kullanarak, kendine özgü anlat�m�yla biçimlendirdi�i bu ilk �iir kitab�n�n ilk sayfas�na dü�ürdü�ü;

kirli çocuklar gördüm aynada

aynaya küskün kirli çocuklar

çocuk de�ildim,

bir vakitler ben de kirliydim, aynal� dü�ler çar��s�nda

küskündüm fazlas�yla

�iirlerinin genelinde çocuksu bak�yor hayata, biraz da sorgular gibi ve çocuk gözüyle ölçüp biçiyor her ili�kiyi ya�amla ilgili her ne varsa. Ac�, sevgisizlik, yaln�zl�k ve dü� k�r�kl�klar�n� aynaya yans�malar� ile dile getiriyor.

�iirlerdeki dizeleri okurken insan�n yüzüne s�cak bir gülümseme yerine, daha çok ac� bir tebessüm yerle�iyor. Her dizesi ve her dörtlü�ü ya�amdan farkl� ac�kl� öyküler anlat�r gibi. Dizelerin her birinde anlat�lanlar insan�n derinlerine dokunuyor ve hüzünlü, sonsuz dü�ünceler denizinde buluveriyor insan kendini.

med ve cezir aras�nda kambur bir köprüydü ömür

ak�llar nasihatler efendi ollar

ac�y� neden severse insan ne denli uzak olursa bal

o kadar zehrolmu�lu�um var

“Hiç bir �ey ac�dan daha h�zl� gelemez” der Bailey. Ac�m�d�r insan� seven, yoksa insan m� ac�y� sever bilinmez. Sevda Zeynep Karada�’�n da söyledi�i gibi “kambur bir köprü olan ömür” de, ac�lar bir �ekilde her insan� yoklar. “nabz�mdan sürgün ömür/araftan dönenleri anlat�rm�� hikaye anlats�n/hayat yitirdi�imiz zay�f bir k�v�lc�m/öylesine geçerken �ehrin birinden/ölümün özrü yok yakaland�k”. Hayatta her türlü eziyet çekilir. Açl�kla bo�u�ulur zira yoklukla da. Bu s�k�nt�lara bir de ölüm eklenince hayat bir anda anlam�n� yitirir. Sevda Zeynep Karada�’a ya�an�lanlar hayata olan direncini ve umutlar�n� biraz kaybettiriyor. Bu hal �iirlerindeki baz� dizelerinin yaln�zla��p kabu�una çekilmesine neden oluyor.

-dü� name-

geçti�im dar kap� dar sokak durdukça daralan aç�

ya�amak bir kaçamak çan sesi

ay de�ilse de ayk�r�

o kadar dedim sana geceye gül dikme dikeni bana batar

en çocuk yerimden ac�d�m fayda etmedi fi zaman

çürüyen gövdemden ince bir dal daha kanatt�m

Yine bu dizelerinde de çocuk yanlar�n� kanat�yor. Kendine has yal�n ve içsel bir anlat�mla görmezden gelinen gerçekleri �air duyarl�l�� ile süzüp önümüze getiriyor.

Toplumsal olaylara duyars�z kalamaz �air. Ac� da olsa, ya�ad�kça hat�rlanan, hat�rland�kça insan�n içini kor gibi yakan.”eski bir temmuz ayaz� isli bir �ehirden dönüyor/kandan adam yapan çocuklar” Sivas’�n semalar�nda alevler içinde dola�an ç��l�k ç��l��a öfkedir dizelerinden dökülen. Ya�ama haklar� ellerinden al�nm��, hiç bir yere s��mayan bu insanl�k ay�b�n�,

Sivas’�n yollar�na aynan�n anlatt��d�r

ç�k�p gelmi�iz pusudan hepimiz a�ac�z o vakit

çam ç�nar sö�üdüz salk�m�z

yürüdük azalan orman de�il

bir parça zaman avuçlar�m�zda bir parça ar

yetim ve isli dizelerinden olu�an “kar davas�” �iiri dile getiriyor.

Hüzün ve ac� �airin vazgeçilmezidir. Kar��l�kl� çat��ma halinde olsalar da birbirlerinden çokça beslenirler. �air her zaman kendi ya�ad�klar�n� yans�tmaz �iirlerine, sezgilerini kullanarak bizim yani okuyucunun ya�ad�klar�n� da dü�ünür. Böylece okuyucular�n� �iirlerindeki duygu yüklü k�y�lar�na çekmeyi ba�ar�r.

Sevda Zeynep Karada� duygular�n� d��a vururken s�kça imgeler kullanmay� seçer. “söyledim k�r�k bir neyi neylesin nefes/hangi nehre b�raks�n sesindeki çirkini” Derinden yaral�d�r ve kabuk ba�layan bu yaras�n� kimsenin görmesini istemez �air ve Ney sesiyle ac�s�n� örtmek ister. Kesik kesik, derinden ürperti veren o sesle.

ince bir nak��n arkas�nday�m

kör ustalar sabr�mda sen

anlam ferahfezade ney imi�

ço�ul bir hüznün ortas�nda gül: görkem

tutu�an su yürüyen alev

bizmi�iz ya�mur bo�altan yar�m bardak inceden

�nsan�n içini burkan, hüzünlendiren o ses. Sesteki ruhtur asl�nda her nefeste kalpten hayata soluk veren, sesteki giz dir büyüleyen. Bazen içimizi ac�tan, bazen de sevindiren. Ne kadar saklamak istese de içindeki yaralar�, o gizemli ses �airi ele verir.

Hayat bazen zehretse de ömrü, insan ayaklar�n� yerden kesen mutlu bir a�kla ya�ama daha bir s�k� ba�lan�r. A�k insan�n gözünü büyüler ve her �eyin güzel görünmesini sa�lar. Sevda Zeynep Karada�’da a�k gibi güzel duyguyu;

plans�z bir cinayet planl�yorum/bedenin cinnet vakti evler uykuda/sa� elim fail/kiral�k hain/kurban sol yan�d�r gö�sümün/savunmas�z pek masum/farzet kendime do�rultmu�um a�k�/dayam�� aka��ma o an vurulmu�um”

�iirinde “cinayet” kavram� ile yan yana tutar. A�k denilince neden ilk önce ac� gelir ki ak�llara. Oysa ya�am� anlaml� k�lan en mutlu anlard�r. Bu yüzden Mecnun Leyla’s�n� bulmak için çöllere, Kerem Asl�’s�n� bulmak için yollara dü�mesinin nedeni derinden duyulan ”a�k” de�imli dir ki?

�iirlerinin ço�u bölümlerinde ki dizeler hayat�n(�n) çetin ve s�k�nt�l� geçen dönemle(re)rine bakar gibi. Ya�am� ve ya�ananlar�n b�rakt�� derin izleri ve a�k� rahat ve samimi savurur dizelerde. �iirlerinde biçime yönelik hassasiyeti, s�kça kulland�� sözcükler, imgeler ve m�sra dizili�leri tasavvuf ve felsefi kültüründen etkilenmi� hissini veriyor okuyucusuna. Sevda Zeynep Karada� �iirlerinde ki duygular� ifade ederken yal�n ama kendine özgü geli�tirdi�i bir dil kullanmay� tercih ediyor bu ilk �iir kitab�nda.

Ya�am�n ona gösterdi�i tüm olumsuz yanlar�na ra�men, zaman zaman isyankâr ve sorgulay�c� da olsa �iirlerinde ne hayata, ne de ya�ad�klar�na s�rt çevirmiyor. Ya�am�n ona sundu�u olumlu olumsuz her �eyi kabullenip kucakl�yor.

�air için �iir yazmak bir hayatt�r. Bazen alaya al�r hayat�, bazen de alayl� bak��lar� ciddiye. Yunanl� �iir ustas� Yannis Ritos’a göre “karanl�kta gören insan”d�r. �iir ise Edebiyat�n en rafine halidir.

�iir

bir bakars�n yaran çocu�un olmu�

onu da basar ba�r�na sebepsiz seversin

büyür

büyür içinde

ve sana �iir ö�retir.

Sevda Zeynep Karada� �iirin nas�l beslenip olu�tu�unu ve d��a vuru� �eklini bu dizeleri ile anlat�yor. �çini dökme, ç�k�� yolu bulma, bir terapi yöntemidir belki de. �nsan�n gizemli yanlar�n� gün ��na ç�karmakt�r. Her ikisinin de kesi�ti�i noktada “insan” duruyor. ��te k�rk dokuz �iir ve i�te “Aynal� Dü�ler Çar��s�”. Ba�ka söze gerek varm�?

03/2009

Meral Ulusoy

ere�li78/ nisan

************************************************************

��RLER,�A�RLER,K�TAPLAR-14

Bülent GÜLDAL

“bir avuntu sebepsiz

eski bir yaz durup dururken

yavru bir kedi s�k��m�� gibi iki duvar aras�ndaym��m

küçükmü�üm yazm��m taflan tad�nda

dü�ümde taze süt kokusu cümleler

dü�ümde eliften bozma ortancalar

temmuz geleli çok olmu� az olmu� tarlalarda ekinler

azalm��m da görmemi�im

nas�rl�ym�� umac�n�n elleri dü�ünce alevden saç�ma zülfikar

hasedinden çatlamam�� aynalar taa kökünden

bir ta�ra cinneti do�mu� içime �efkat

ben bilmezmi�im öyle dediler

pasl� yollar demirden evler geçer gibi

geçirmi�ler beni yanan son trenin içinden

yanan bir trenin içinde babam

eski bir uzun havaym�� da unutulmu�

uzanm�� kopuk bir saz�n koynunda üzgün

dal�p gitmi� kendi kadar ya�l� bir uykuya

dü�ünde dane i�i ba�ak ve eski bir kasaba

saz dilinde sevdaym�� ucu yan�k

mem ü zin imi� kim çalar kim söylerdi unuttum

tut ki uçurtma olmu�um �imdi

ya da kanad� k�z�l laçin

serçe parma��ndaym��m çelimsiz çocuklar�n

ipsiz bir dü� aram�zda durup dururken

Sevda Zeynep KARADA�

(Aynal� Dü�ler Çar��s�’ndan,sf.82-83)

�nsan�n yap�p etmelerine,gelenek ve görene�in ya�am� zehir z�kk�m eden dayatmalar�na yabanc�la�t��m�z oranda art�yor yaln�zl��m�z.Çevremize �öyle bir bak�nal�m; tap�nanlar�n sadece kendilerini ilgilendiren sarho�lu�unu,tanr� tan�mayanlar�n aray��lar�n�,tepeden t�rna�a ak�l geçinenlerin ille de ‘a�k a�k’ diyerek att�klar� naralar�,avarelerin sular�na kap�lacaklar� dümenler aramalar�n�,kirli siyaseti ku�anarak topluma k�lavuz olanlar�n yeni uçurumlar yaratmalar�n� ilgiyle ve hergün biraz daha yaln�zla�arak izliyoruz.

Erginli�e ula�mam�� insan�n �ss�zl��n� bir kenara b�rakarak,yeti�kinlerin derinlerinden gün yüzüne ç�kan yaln�zl�� tan�mlamaya çal��al�m:Octav�o Paz’a göre ‘yaln�zl�k,insan duygusunun en gizlisinde bulunan gerçek’mi�.�nsan�n özlem ve kavu�mak olgular�n� öne sürerek,tüm ya�am�n bu do�rultuda bir aray�� oldu�unu vurguluyor.’Ça�da� dünyan�n yaln�zl��,dünyan�n ç�kmaz�n� yans�tan bir aynad�r’derken,masallar�n,an�lar�n,tarihin ve �iirin lay�k�yla kavran�lmalar�ndan sonra ya�aman�n insana ilginç gelece�ini,yaln�zl�k duygusunun yok olaca��n� belirtiyor.

Bu dünyan�n kendilerini anlayamad�klar�n�,geceyi gündüzü ve zaman� yitirdiklerini,öncesiz ve sonras�z bir yolun yolcusu olduklar�n� söyleyenler öylesine çok ki…Bana göre sonsuzun ve s�n�rs�z�n etraf�nda dola�an Baudela�re,bu konuda bak�n ne diyor: “Çocuklu�umdan beri bir yaln�zl�k duygusu var içimde.Ailem,özellikle arkada�lar�m aras�nda oldu�um anlarda bile,al�nyaz�m�n öncesiz bir yaln�zl�k oldu�unu duyar�m.” V.Woolf ise “Ya�amak neden böyle içler ac�s�,neden bir uçurumun yan�ba��ndan geçen darac�k bir yol gibi” diyerek yaln�zl��n� dile getirir.Bizim insan�m�z olan Orhan Duru ;”kötülükler,bask�lar,e�itsizliklerle dolu bir dünyada ya��yoruz.Bizim i�imiz ne burada?” söylemiyle dünya sahnesinde oynanan trajediye dikkat çeker.

�air Sevda Zeynep Karada�’�n �iirlerini okurken yaln�zl��n ne demek oldu�unu bir kez daha anlad�m.Aynal� Dü�ler Çar��s� bir ilk kitap.Hayal Yay�nlar� taraf�ndan Ocak 2009’da p�r�l p�r�l bask�s�yla okura sunulmu�.Yedinci sayfas�ndan doksan üçüncü sayfas�na kadar �iirle dolu.Kalabal�k içinde yaln�z bir öznenin (�airin),gördüklerini,i�ittiklerini,duyumsad�klar�n� çözümleyip bütünleyerek,incecik deyi�lere yükledi�ini görüyoruz.Her �iir �airin ya�am�na dahildir.Yani onun sokaklar�ndan,kentinden, etraf�n� ku�atan insandan izler ta��r.Bu ba�lamda Sevda Zeynep Karada�’�n Aynal� dü�ler Çar��s� ismini verdi�i kitab�nda destans� bir hava egemen.Kendi ya�am�ndan yola ç�karak �iirle�tirdi�i görüntüler bir film �eridi gibi ak�yor.Kitab�n ilk �iirinin iki bölümünün alt�na,son sayfadaki dizeleri getirdi�imizde ne demek istedi�imi anlayacaks�n�z:

“tut ki ömürdür geçerken bize u�ram��/zaman uykuda avunan açl�k kemiren kendini güna��r�/yeni bir do�um için ay yüklenip baht�n� �ehre ta��nm��/orda denizin ortas�ndaym�� diyar/ince yaralar aç�lan yerde biz//

cennete kaçar gibi cehennemden harabeydik ani’den beter/kara bir trene bindik ard�m�z h�s�m e�raf ard�m�z hevesli ayr�l�klar/bir iki kaz birkaç koyun-ad� mendil olan benim kuzum-/kalanlara emanet ta�l� tarla bir de �u do�ulu istasyon//

(yaral� göz,sf.7)

yüzlerce dü�/yüzlerce yüz/yüzlerce dua/en onulmaz anda gitmektir/vazgeçmek dedikleri/hem adettendir gidenin ard�ndan el sallamak/haydi/elini ürkek al��t�rma/bu ya�mur kalanlar için”

(ya�mur,sf.93)

Sevda Zeynep Karada�’�n �iirlerini okurdum dergilerde.Do�rusu okuturdu kendini.Titiz ve bilge bir kimlik oldu�unu dü�ünürdüm.�iirlerini kitap oylumunda okudu�umda,yan�lmad��m� anlad�m.Kendinden yola ç�karak gözümüzün önüne serdi�i dünya sahnesinin oyuncular� bir bir önümüzden geçiyor.Onlar�n yap�p etmelerinin yak�n tan�klar� oluyoruz:

“canh�ra� bo�lukta ç�ray�z her �ey oyuna dahil/kusursuz ve as�rlard�r oynanan/eski bir temmuz ayaz� isli bir �ehirden dönüyor/kandan adam yapan çocuklar/yeni bir sevda kaz�mal�/yeni sokak ba�lar�na bu defa beyaz//

külün bildi�idir da��n k�zar�p utand�� kal�b�ndan”

(kar davas�,sf.16)

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0) Yorum yaz!

AlsahBlog / �iirler, �airler

T�rk �iiri, �airler �zerine inceleme, ele�tiri ve de�erlendirme yaz�lar�, �iirimizden �rnekler...

Son Yaz�lar�m

Kategorilerim

Arkada�lar�m

Ba�lant�lar�m

“KAYIP �KL�MLER”DE H�SEY�N YURTTA�’IN ��R EVREN� / BAHR� KARADUMAN

28/10/2009 � Kategori: Kitap

A�USTOS 2009 - K�TAP EK�

Aynal� D��ler �ar��s� / Sevda Zeynep Karada�

19/3/2009 � Kategori: Kitap

Ayd�nlanman�n �airi Tevfik Fikret ve Hal�k Ger�e�i

20/10/2006 � Kategori: Kitap

2002 �iir Y�ll��

18/10/2006 � Kategori: Kitap

�iirimizin b�y�k ustas�n� on iki y�l �nce 9 Ocak 1990 y�l�nda yitirmi�tik

18/10/2006 � Kategori: Kitap

Keder Gibi �d�n�

18/10/2006 � Kategori: Kitap

�lhan Berk'le "Ku�lar�n Do�um G�n�nde Olaca��m"� konu�tuk

18/10/2006 � Kategori: Kitap

Fikret Demira� - Ahmet Ada - Saniye G�nd�z Y�ld�r�m - BEH�ET AYSAN ��R �D�L�

15/6/2006 � Kategori: Kitap

Arife Kalender'le �airlerimiz aras�nda/ Hasan AKARSU

23/3/2006 � Kategori: Kitap

Ali P�sk�ll�o�lu bu dosyas�yla 2005 Yunus Nadi �iir �d�l�'n� kazanm��t�/ Mehmet YAL�IN

17/3/2006 � Kategori: Kitap